Γιάννης Αναγνωστόπουλος
Θυμηθείτε, ότι εάν ένα μελίσσι σας σμηνουργήσει , η μισή παραγωγή μελιού, που υπολογίζατε ότι θα πάρετε, θα χαθεί και θα υπάρξει ένα  κενό ώσπου το μελίσσι θα μπορέσει να ανασυσταθεί ξανά, επειδή οι μέλισσες θα περιμένουν έως ότου γονιμοποιηθεί η βασίλισσα και αρχίσει να γεννάει αυγά. Μετά θα χρειαστεί να περιμένουμε αυτά τα αυγά να γίνουν μέλισσες. Οπότε θα πρέπει να κάνουμε κάτι με τη σμηνουργία………………… και η σμηνουργία συνήθως συμβαίνει την άνοιξη! Πρώτα από όλα υπάρχει η πρόληψη της σμηνουργίας και δεύτερον η καταστολή της. Η πρόληψη της σμηνουργίας έχει να κάνει με τους μελισσοκομικούς χειρισμούς ώστε να μην προκύψει η σμηνουργία. Η καταστολή απεναντίας αφήνει τις μέλισσες να σμηνουργήσουν, αλλά μόνο κάτω από την επίβλεψη μας έτσι ώστε να διατηρήσουμε τις μέλισσες. Αυτό συμβαίνει όταν έχουμε καθυστερήσει  την πρόληψη της σμηνουργίας ή παρότι τις προσπάθειες μας για πρόληψη της σμηνουργίας, οι μέλισσες είναι αποφασισμένες να σμηνουργήσουν- και σμηνουργούν. Ας ρίξουμε μια ματιά στην Πρόληψη της Σμηνουργίας.

Πρόληψη της Σμηνουργίας
Πολλοί μελισσοκόμοι έμπειροι, καταναλώνουν πολύ χρόνο και μεθόδους για την πρόληψη της σμηνουργίας οι οποίες για εμένα είναι εναντίον σε αυτό που οι μέλισσες θέλουν να κάνουν, αντί να συμβαδίζουν με αυτές-και που εγκρίνει η βιολογική μελισσοκομία. Τα δυο κυριότερα «κολπάκια» είναι στο κόψιμο του ενός φτερού της βασίλισσας και μαζί με αυτό την καταστροφή βασιλικών κελιών. Αυτοί που κόβουν το ένα φτερό της βασίλισσας, λένε ότι θα την εμποδίσει να πετάξει παρέα με το σμήνος. Η θεωρία τους είναι ότι όταν θα βγει έξω με το σμήνος, θα πέσει πάνω στα χόρτα και έπειτα θα σκαρφαλώσει πάλι στην κυψέλη!! Το σμήνος εν τω μεταξύ, θα σινιδειτοποιήσει ότι δεν έχει βασίλισσα και θα επιστρέψει πίσω στην κυψέλη. Κάνοντας αυτό δεν είναι ούτε ευχάριστο ούτε επικερδές και, με τις μέλισσες πάλι πίσω στην κυψέλη, ή ίδια πίεση που τις έστρεψε στην σμηνουργία την πρώτη φορά, θα τις οδηγήσει και πάλι σε μία δεύτερη προσπάθεια αφεσμού. Μία παρόμοια μέθοδος  η οποία τουλάχιστον δεν τραυματίζει την βασίλισσα είναι η τοποθέτηση διαφράγματος στην είσοδο της κυψέλης ώστε να εμποδίσει την βασίλισσα στο να βγει.
Τι κατορθώνουν με αυτό δεν έχω καμία ιδέα!!!!!

Το φαινόμενο της σμηνουργιας (διαδικασία)  διαρκεί έναν μήνα από την στιγμή που θα εμφανιστούν οι «κούπες» έως ότου το σμήνος βγει από την κυψέλη. Οι συλλέκτριες θα εξακολουθούν να φέρνουν μέλι και γύρη στη κυψέλη αλλά μειωμένα σε σχέση με μια κυψέλη που δεν θα σμηνουργήσει. Όλες οι λειτουργίες του μελισσιού λοιπόν μειώνονται σε σχέση με ένα μελίσσι στο οποίο έχουμε φροντίσει την πρόληψη της σμηνουργίας, και σαν συνέπεια δεν θα μπορέσει να μας προσφέρει περίσσιο μέλι.
Η Πρόληψη είναι, πιστεύω,  η χρυσή τομή!
Το κόψιμο των φτερών της βασίλισσας ειδικότερα δεν θα πρέπει να έχει καμία θέση στην μελισσοκομία. Στους επαγγελματίες μελισσοκόμους με πολλά μελίσσια, είναι πολύ χρονοβόρο και στους «μικρούς» δεν χρησιμεύει σε τίποτα.  Στην Βιολογική μελισσοκομία απαραίτητος κανόνας για την παραγωγή βιολογικού μελιού είναι :
«απαγορεύονται οι ακρωτηριασμοί όπως η κορυφοτομή των φτερών της βασίλισσας».
 Μερικοί θα πουν ότι δίνει χρόνο στον μελισσοκόμο, για πρόληψη της σμηνουργία,  επειδή θα μπορέσει να καταστρέψει τα βασιλικά κελιά πριν εκκολαφτεί η βασίλισσα. Αυτό  ισχύει μόνο χρονικά.
Υπάρχουν τρία σημεία που πρέπει να προσέξουμε:
  1. Σε πολλά μελίσσια που θα βρεθούν βασιλικά κελιά, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα , να έχουν σμηνουργήσει και να μην το έχουμε προσέξει.
  2. Εάν οι μέλισσες μας σμηνούργησαν και καταστρέψουμε τα εναπομείναντα βασιλικά κελιά, θα έχουμε καταστρέψει τις πιθανότητες να αναθρέψουν νέα βασίλισσα. Σε λίγο δεν θα υπάρχει καθόλου μελίσσι.
  3. Το να βρεις και να καταστρέψεις όλα τα βασιλικά κελία είναι μία δύσκολη υπόθεση. Πιθανότατα να αφήσουμε κάποιο, ιδιαίτερα σε μεγάλο μελίσσι, και αν αφήσουμε κάποιο οι μέλισσες θα σμηνουργήσουν έτσι και αλλιώς. 

Δουλεύουμε σε συνεργασία με τις μέλισσες και όχι εναντίων τους,  ας ξεχάσουμε τις παλιές λανθασμένες πρακτικές όπως κόψιμο φτερών-καταστροφή βασιλικών κελιών-διαφράγματα στις εισόδους. Υπάρχουν μέθοδοι που αποτρέπουν την σμηνουργία και που μπορούν να έρθουν σε συνεργασία με αυτό που θέλουν οι μέλισσες και όχι εναντίον τους.

Μέθοδοι πρόληψης της Σμηνουργίας.