Γιάννης Αναγνωστόπουλος
Όλα καλά λοιπόν με την πρόληψη της σμηνουργίας, αλλά τί γίνεται όταν μας ξεφύγουν τα σημάδια  ότι το μελίσσι ετοιμάζεται για σμηνουργία, και κάποια στιγμή το ανοίξουμε και βρούμε βασιλικά κελιά; Θα πρέπει να σιγουρευτούμε ότι το σμήνος που θα προκύψει θα παραμείνει στο μελισσοκομείο μας και δεν θα πετάξει σε κάποιου γείτονα! !
Ελέγχουμε αν το μελίσσι μας έχει ήδη σμηνουργήσει (ένας καλός λόγος για να μαρκάρουμε τη βασίλισσα). Αν δεν έχει ή αν έχει αλλά εξακολουθεί να είναι ακόμα πολυπληθές ακολουθούμε τα παρακάτω βήματα:

Τεχνητό σμήνος (α)

Με αυτόν τον τρόπο χωρίζουμε το μελίσσι στα δυο.

·         Τοποθετούμε ένα πάτωμα με τη βάση του πάνω στην μητρική κυψέλη με την είσοδο στην αντίθετη κατεύθυνση ή το τοποθετούμε κοντά στο μελισσοκομείο.

·         Περνούμε δύο πλαίσια με γόνο (σφραγισμένο και ανοιχτό) με τι μέλισσες τους και τα βάζουμε στο καινούργιο πάτωμα.

·         Δεξιά και αριστερά του γόνου βάζουμε πλαίσιο με μέλι και γύρη.

·         Γεμίζουμε την υπόλοιπη κυψέλη με πλαίσια  χτισμένα ή άχτιστα.

·         Ανάμεσα από τους δυο γόνους τοποθετούμε μία βασίλισσα σε κλουβάκι ή βασιλικό κελί

·         Εάν είναι αναγκαίο τινάζουμε τις μέλισσες από Κανά δύο πλαίσια γόνου για να αυξήσουμε τον πληθυσμό.

·           Κλείνουμε το άνοιγμα της εισόδου τόσο όσο να χωρά μία μέλισσα για να αποθαρρύνουμε την λεηλασία.

·         Γεμίζουμε την παλιά κυψέλη με πλαίσια και την κλείνουμε.

 Με αυτόν τον τρόπο έχουμε μειώσει τις πιθανότητες σμηνουργίας στην παλιά κυψέλη, και έχουμε ένα νέο μελίσσι. Το νέο αυτό μελίσσι μπορούμε να κρατήσουμε χώρια ή να το ενώσουμε στην επικείμενη ανθοφορία-μελιτοφορία. Ενώνοντάς το εξασφαλίζουμε έναν καλό τρύγο ο οποίος πιθανότατα να ήταν μειωμένος λόγω πιθανής σμηνουργίας. Το μόνο μειονέκτημα σε αυτόν τον χειρισμό είναι ότι πρέπει να εντοπίσουμε την βασίλισσα η οποία παραμένει στο μητρικό μελίσσι.


Η μέθοδος demaree
Αυτή η μέθοδος διατηρεί το μελίσσι ενωμένο ώστε να μπορεί να εκμεταλλευτεί  την επικείμενη μελιτοφορία αλλά είναι πολύ δύσκολη στην εφαρμογή της όταν έχουμε πολλά μελίσσια και καταναλώνει πολύ χρόνο. Είναι όμως μία πολύ καλή μέθοδος πρόληψης σμηνουργίας για αυτούς με λίγα μελίσσια. Οπότε,  εάν βρείτε βασιλικά κελιά στο μελίσσι ακολουθείστε τα παρακάτω:

·         Καταστρέψτε όλα τα βασιλικά κελιά με προσοχή να μην σας ξεφύγει κανένα.

·         Τοποθετήστε όλα τα πλαίσια γόνου σε ένα νέο πάτωμα.

·         Γεμίστε με  άδεια πλαίσια το αρχικό πάτωμα.

·         Βρείτε το πλαίσιο με την βασίλισσα και τοποθετήστε την μέσα στο άδειο πάτωμα.

·         Πάνω σε αυτό το πάτωμα βάλτε ένα διάφραγμα βασίλισσας ή ένα πάτωμα (συμπεριφέρεται σαν διάφραγμα).

·         Τοποθετήστε από πάνω το πάτωμα με τα πλαίσια γόνου.

·         Μετά από  7-8 ημέρες βρείτε και καταστρέψτε όλα τα βασιλικά κελιά στο πάνω πάτωμα.

Σε αυτή τη περίπτωση, δίνουμε στην βασίλισσα μία καινούργια γονοφωλιά όπου έχει απεριόριστο χώρο για να γεννήσει αυγά. Πόλυ αποτελεσματικά αποτρέπουμε τις μέλισσες στο πάνω πάτωμα από το να σμηνουργήσουν γιατί πολύ απλά δεν έχουν βασίλισσα, αλλά παράλληλα προλαμβάνουμε το πάνω πάτωμα να δημιουργήσει βασίλισσα καταστρέφοντας τα βασιλικά κελιά. Πολύ απλά το μελίσσι διατηρεί όλες τις μέλισσες του και έτσι μπορεί να φέρει τα μέγιστα σε μία ανθοφορία!!!!


Τεχνητό σμήνος (β)

 Η διαδικασία έχει ως εξής:

·         Μετακινήστε όλη την κυψέλη σε μία νέα θέση.

·         Τοποθετήστε ένα νέο πάτωμα με βάση στην παλιά θέση.

·          Βάλτε την βασίλισσα με το πλαίσιο γόνου που βρίσκεται στο καινούργιο πάτωμα.

·         Γεμίστε το νέο πάτωμα με πλαίσια.

·         Τοποθετήστε την αρχική κυψέλη οπουδήποτε μέσα στο μελισσοκομείο.

·         Καταστρέψτε όλα τα βασιλικά κελιά στην αρχική κυψέλη.

·         Μια εβδομάδα μετά καταστρέψτε πάλι όλα τα νέα βασιλικά κελιά εκτός από ένα. 

ή

·         Αφήστε τις μέλισσες να αποφασίσουν για αυτές, ή

·         Καταστρέψτε όλα τα βασιλικά κελιά και τοποθετήστε μία νέα βασίλισσα, ή

·         Τοποθετήστε ένα βασιλικό κελί  που εσείς θέλετε.

Η διαδικασία είναι πολύ πιο απλή από ότι φαίνεται, αλλά  όπως όλα τα τεχνητά σμήνη χωρίζει την αρχική κυψέλη στα δύο. Εάν θέλουμε λοιπόν να εκμεταλλευτούμε πλήρως μία ανθοφορία θα πρέπει να ενώσουμε τα δύο σμήνη. Ένα μειονέκτημα πάλι σε αυτή  την περίπτωση είναι ότι πρέπει να εντοπίσουμε την βασίλισσα και υπάρχει πάντα η περίπτωση να μας ξεφύγει κάποιο βασιλικό κελί.


Τεχνητό σμήνος χωρίς τον εντοπισμό Βασίλισσας

Εάν δεν μπορούμε να εντοπίσουμε την βασίλισσα και θέλουμε να δημιουργήσουμε ένα τεχνητό σμήνος ακολουθούμε την παρακάτω διαδικασία:

·         Καταστρέφουμε όλα τα βασιλικά κελιά.

·         Χωρίζουμε το μελίσσι στα δύο, εξασφαλίζοντας ότι το κάθε μισό περιέχει αυγά και νεαρό γόνο.

·         Μετακινούμε το ένα μισό οπουδήποτε στο μελισσοκομείο, μπλοκάροντας την είσοδο με χόρτα, έτσι ώστε να παραμείνουν στην κυψέλη (μέχρι να απομακρύνουν τα χόρτα θα υιοθετήσουν την νέα τους θέση) και να μην επιστρέψουν πίσω στην παλιά  τους θέση.

·         Μετά από 3 ημέρες ελέγχουμε τις δυο παραφυαδούλες. Αυτή που έχει αυγά περιέχει την βασίλισσα, ενώ ή άλλη πιθανότατα να έχει βασιλικά κελιά.

·         Στην ορφανή κυψέλη καταστρέφουμε τα βασιλικά κελιά εκτός από ένα. Θα γεννηθεί μία νέα βασίλισσα ή τοποθετούμε μια νέα βασίλισσα με κλουβάκι.


Η μέθοδος απομάκρυνσης της βασίλισσας 

Αυτή είναι μία χρονοβόρα μέθοδος μεν αλλά πολύ αποτελεσματική και απλή όπου δεν απαιτείτε επιπλέον εξοπλισμός – πατώματα και μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε συνδυασμό με την ανανέωση της βασίλισσας που γίνετε κάθε χρόνο. Από την στιγμή όμως που θα απομακρύνουμε την βασίλισσα έως ότου η νέα βασίλισσα αρχίσει να γεννάει  μπορεί να πάρει ως και  3 εβδομάδες. Σε αυτό το χρονικό διάστημα το μελίσσι  θα κάνει λίγα πράγματα.

·         Βρείτε και απομακρύνετε την βασίλισσα. Εάν θέλετε να ανανεώσετε βασίλισσα με μία νέα, την θανατώνεται. Εάν σκοπεύετε να την κρατήσετε, βάλτε την μαζί με το πλαίσιο γόνου που πιθανόν βρίσκεται  και τις μέλισσες σε μία νέα κυψέλη με λίγα ακόμα πλαίσια.

·         Καταστρέψτε όλα τα βασιλικά κελιά εκτός από  ένα, ή  καταστρέψτε όλα τα βασιλικά κελιά και βάλτε ένα δικό σας, ή καταστρέψτε όλα τα βασιλικά κελιά, επαναλάβετε μια εβδομάδα αργότερα, και μία εβδομάδα μετά εισάγεται μία νέα βασίλισσα.

·         7 ημέρες μετά από κάθε βήμα, ελέγξτε το μελίσσι και καταστρέψτε κάθε νέο βασιλικό κελί.

 Αν μετά την απομάκρυνση της βασίλισσας στο πρώτο βήμα, δείτε μια «παρθένα» βασίλισσα, μπορεί να αφεθεί. Το μελίσσι με την νέα βασίλισσα (παρθένα) πιθανόν να μην σμηνουργήσει.

Αν παρόλα αυτά, μας ξεφύγει τελικά και κάνα σμήνος δεν πειράζει! Ας δώσουμε  μια ευκαιρία στα μελίσσια μας (στη φύση) να πολλαπλασιαστούν με τον φυσικό τους τρόπο και να ανταπεξέλθουν- αναπτύξουν τρόπους  επιβίωσης στην φύση χωρίς την προστασία μας.
Που ξέρουμε, μπορεί και να τα καταφέρουν!!!